ΗΠΑ – Ρωσία: Ενεργειακός ανταγωνισμός στην Τσεχία. Ανάλυση

 

Clinton Hillary 1

 

Η Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Χίλλαρυ Κλίντον, δήλωσε την Δευτέρα ότι στηρίζει την πρόταση που έχει καταθέσει η αμερικανική εταιρεία ενέργειας Westinghouse, για το πρόγραμμα κατασκευής δύο μονάδων παραγωγής πυρηνικής ενέργειας της Τσεχίας. Οι δύο μονάδες θα εγκατασταθούν στο εργοστάσιο Τεμέλιν και το κόστος τους θα ανέλθει στα 8 – 12 δισεκατομμύρια ευρώ τουλάχιστον. Η νικήτρια εταιρεία θα ανακηρυχθεί στις αρχές του 2013. Η Αμερικανίδα ΥΠΕΞ συναντήθηκε με τον Πρωθυπουργός της χώρας, Πετρ Νέκας και την αξιωματική αντιπολίτευση, κατά τη διάρκεια ταξιδιού – αστραπή στην Τσεχία.

Οι νέες μονάδες θα πρέπει να έχουν μπει στο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας της Τσεχίας μέχρι το 2025, καθώς ο στόχος είναι να αυξηθεί το ποσοστό της πυρηνικής ενέργειας από 30% που είναι σήμερα σε 50%. Επιπλέον, οι νέες μονάδες θα πρέπει να καλύψουν το κενό που θα αφήσουν οι μονάδες που είχαν κατασκευαστεί επί σοβιετικής περιόδου.

Όπως κάθε σοβαρή πολιτική ηγεσία ενός κράτους, η αμερικανική στηρίζει την πρόταση της εταιρείας, την στιγμή που έχει να αντιμετωπίσει δύο ανταγωνιστικές προτάσεις. Η μία είναι αυτή της ρωσικής Atomstroyexport και η δεύτερη από μία τσεχο-ρωσική κοινοπραξία. Άλλη μία πρόταση, αυτή της γαλλικής Areva, είχε αποκλειστεί, αλλά κατατέθηκε έφεση στην πρόταση.

Ένα ακόμα σημαντικό γεγονός είναι ότι η Τσεχία βασίζει την παραγωγή ενέργειας στις εισαγωγές πρώτων υλών από την Ρωσία. Ειδικότερα, το 60% του εισαγόμενου πετρελαίου, το 70% του εισαγόμενου φυσικού αερίου και το 100% των πυρηνικών καυσίμων, προέρχονται από την Ρωσία.

Το όλο ζήτημα έχει δύο πολύ σημαντικές όψεις για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η μία έχει να κάνει με τον ανταγωνισμό των κρατών στο διεθνές σύστημα – στην προκειμένη περίπτωση μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας. Η Τσεχία έγινε ανεξάρτητο κράτος to 1989, έχοντας υποστεί αρκετά ως μέλος της ΕΣΣΔ, υπό την σκέπη της Τσεχοσλοβακίας. Το 1999 έγινε μέλος του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2004, δείχνοντας ξεκάθαρα την προσπάθειά της για φυγή από την επιρροή της Ρωσίας, μέσω της εξωτερικής εξισορρόπησης (δημιουργία συμμαχιών στην προκειμένη περίπτωση). Όπως φάνηκε, κύριο μέλημα ήταν η σύναψη στρατιωτικής συμμαχίας, έχοντας βιώσει τη ροπή των Σοβιετικών προς την ισχύ.

 

Soviets

 

Η ενεργειακή απεξάρτηση από τη Ρωσία θα προσδώσει στην Τσεχία ακόμα μεγαλύτερο βαθμό ελευθερίας, χωρίς να υπόκειται σε πιθανές ρωσικές πιέσεις. Σε πολιτικό επίπεδο οι ΗΠΑ δεν κερδίζουν κάτι παραπάνω από τη συμφωνία και τις τωρινές σχέσεις με την Τσεχία, πέρα από το ότι η ίδια η χώρα θα μπορεί να συνεργαστεί πιο ελεύθερα, χωρίς να έχει να σκεφτεί τις ρωσο-αμερικανικές σχέσεις μέσα από το φίλτρο της τσεχο-ρωσικής ενεργειακής εξάρτησης. Άλλωστε, το 2008 είναι πρόσφατο, όταν και η Ρωσία μείωσε τις ποσότητες πετρελαίου προς την Τσεχία, έπειτα από τη συμφωνία της τελευταίας στο πλαίσιο της αντιπυραυλικής ασπίδας των ΗΠΑ. Μάλιστα, η Ρωσία είχε δικαιολογήσει την ενέργειά της λέγοντας ότι υπήρξαν προβλήματα τεχνικής φύσης στον εφοδιασμό με πετρέλαιο.

Βέβαια αυτό δείχνει ότι η Ρωσία δεν έχει κανένα άλλο συντελεστή ισχύος να ασκήσει στην περιοχή της Κεντρικής / Ανατολικής Ευρώπης και των Βαλκανίων, πλην του ενεργειακού. Σε αντίθεση με αυτό, οι ΗΠΑ έχουν οργανώσει πολύπλευρα την εξωτερική τους πολιτική, δημιουργώντας ένα πολύ πιο ουσιαστικό πλαίσιο πολυεπίπεδης συνεργασίας. Πηγαίνοντας ένα βήμα παραπέρα, η μόνη περιοχή που η Ρωσία μπορεί να ασκήσει ευρύτερο φάσμα της ισχύος της είναι το «Εγγύς Εξωτερικό» ή Near Abroad όπως ονομάζεται στα αγγλικά.

Το δεύτερο ζήτημα, που είναι κι αυτό που έχει μεγαλύτερη αξία για τις ΗΠΑ, είναι τα οικονομικά δεδομένα από την πιθανή νίκη της Westinghouse στον διαγωνισμό. Το αμερικανικό κράτος δεν βασίζει την ύπαρξή του στην καθαυτή ισχύ του κρατικού τομέα, καθώς υπακούει στις αρχές της ελεύθερης αγοράς. Η ισχύς της αμερικανικής οικονομίας βασίζεται πρώτα και κύρια στην τήρηση των κανόνων της ελεύθερης οικονομίας και στην ευημερία των επιχειρήσεων. Από αυτές μπορούν το ομοσπονδιακό κράτος και οι πολιτείες, να ασκήσουν την πολιτική του μέσω της φορολόγησης και της αναδιανομής του πλούτου.

Σε αυτό το πλαίσιο η οικονομική ευημερία του ιδιωτικού τομέα είναι κύριο μέλημα της εξωτερικής πολιτικής, υπό προϋποθέσεις πάντοτε. Δηλαδή, όταν δεν συγκρούονται τα συμφέροντα του ιδιωτικού τομέα με αυτά της γενικότερης εξωτερικής πολιτικής της χώρας, όπως αυτή διαμορφώνεται κι από άλλα ζητήματα. Ένα ενδιαφέρον βιβλίο για το ζήτημα αυτό έχει συγγραφεί από τον Stephen D. Krasner και φέρει τον τίτλο «Defending the National Interest – Raw Materials, Investments and US Foreign Policy» (Εκδόσεις: Princeton University Press).

 

Defending the national interest

 

Η επίσκεψη της Υπουργού Εξωτερικών, Χίλλαρυ Κλίντον στις διάφορες ευρωπαϊκές χώρες και την Τσεχία φυσικά, έχει σαν στόχο να προωθήσει τα συμφέροντα της αμερικανικής οικονομίας, τα οποία ήδη περιγράψαμε. Όπως ανέφεραν οι Αμερικανοί αξιωματούχοι, αν η Westinghouse κερδίσει το συμβόλαιο, θα δημιουργηθούν στις ΗΠΑ 9.000 θέσεις εργασίας και ανάλογος αριθμός στην Τσεχία. Φυσικά οι κυβερνήσεις στο εξωτερικό ελέγχονται και για την ικανότητά τους να δημιουργούν θέσεις εργασίας και να υποστηρίζουν τα συμφέροντα των πολιτών.

Αντίστοιχη λογική στην Ελλάδα δεν υπήρξε ποτέ και συνεχίζει μέχρι τώρα να μην υπάρχει. Το κράτος είναι ο «Μέγας Σουλτάνος» κι αυτό δίνει δουλειές στους αυλικούς. Τους υπόλοιπους απλά τους φορολογεί. Το γελοίο με τους Έλληνες πολιτικούς είναι ότι απέδειξαν ότι είναι σχεδόν πλήρως ανίκανοι να υπερασπίσουν και τα συμφέροντα του κράτους που δημιούργησαν για να τους εξυπηρετεί.

Κανένας Έλληνας πολιτικός δεν ελέγχθηκε ποτέ κατά την πολιτική του καρριέρα για το πόσες θέσεις εργασίας δημιούργησε, πόσες κατέστρεψε και τι πωλήσεις προϊόντων των ιδιωτικών εταιρειών προώθησε στο εξωτερικό.

Κι αντί να αντιστραφεί αυτό το κλίμα συνεχίζουμε στην ίδια λογική. Περιμένουμε τη δόση για να ζήσει το κράτος, αλλά ξέρουμε ότι το κράτος δεν πρόκειται να ζήσει γιατί δεν υπάρχουν ιδιωτικά και κρατικά έσοδα να στηρίξουν το φορολογικό σύστημα και τον προϋπολογισμό. Οι πρωθυπουργικές εξαγγελίες περί μη επιβολής νέων φόρων κάθε άλλο παρά καθησυχαστικές είναι.

Μια έμμεση απόδειξη αυτών είναι ότι αντί να βγουν στο εξωτερικό, οι υπουργοί, βουλευτές και λοιποί κομματικοί που μπαινοβγαίνουν στις κρατικές θέσεις, για να πουλήσουν τα ελληνικά προϊόντα, τρώγονται στο κοινοβούλιο, στα κανάλια και τις εφημερίδες. Κι αν δεν βρίσκουν προϊόντα, μετά την καταστροφή που προκάλεσαν, θα μπορούσαν να ξεκινήσουν με τα γεωργικά προϊόντα. Και τα γεωργικά προϊόντα μπορούν να τα εξάγουν σήμερα! Αντ’ αυτού βρέθηκε η εύκολη λύση για μία ακόμη φορά. Εκτός από τις ατέρμονες συζητήσεις για «πετρέλαια» και «φυσικά αέρια», μιλούν για κεφάλαια και επενδύσεις που θα… φέρουν από το εξωτερικό. Αλλά αυτό δε μας το εγγυάται κανείς, γιατί πολύ απλά οι συνθήκες για ομαλές επενδύσεις δεν υπάρχουν. Δηλαδή, δεν υπάρχει σταθερό φορολογικό σύστημα, δεν υπάρχει πολιτική ομαλότητα, δεν υπάρχουν καλές υποδομές, υπάρχει μεγάλη διαφθορά. Εκτός κι αν υποσχεθούν στον υποψήφιο επενδυτή μια παράλληλη οικονομία, που ουδεμία σχέση θα έχει με νόμους και συμβάσεις του κράτους. Εξαγγέλλουν, όμως, ότι θα φέρουν επενδύσεις από το εξωτερικό. Μακάρι… Αλλά σήμερα τουλάχιστον μπορούμε να εξάγουμε γεωργικά προϊόντα, δημιουργώντας οικονομίες κλίμακας και προστιθέμενη αξία. Και τα γεωργικά προϊόντα είναι ένας τομέας τον οποίο δεν χρειάζεται να επανεκκινήσουμε, αλλά απλώς να αλλάξουμε ταχύτητα. Δυστυχώς το «ψάρι βρωμάει από το κεφάλι».

 

Clinton Czech Republic

Ετικέτες: , , , , , , , ,

Κατηγορίες: Διεθνείς Σχέσεις & Διεθνής Οικονομία

cube02

Subscribe to our RSS feed and social profiles to receive updates.

Αρέσει σε %d bloggers: