Ευρωπαϊκοί Στρατοί: ένωση ή νομοτελειακή παρακμή

Ένα είναι το δίλημμα για την Ευρώπη: Είτε θα  ενώσουμε τις στρατιωτικές δυνάμεις μας είτε θα παραμείνουμε μικρές περιφερειακές δυνάμεις, ανίσχυρες μπροστά στα τεκταινόμενα στην ευρασιατική ήπειρο. Αυτά ισχυρίστηκε ο Σουηδός Στρατηγός Χακάν Συρέν σε τακτική συνάντηση εκπροσώπων των ευρωπαϊκών ενόπλων δυνάμεων στις Βρυξέλλες, προκαλώντας την έκπληξη κάποιων συναδέλφων του.

Δεν θα έπρεπε όμως. Με την ανάπτυξη της κινεζικής οικονομικής αλλά και στρατιωτικής δύναμης, αλλά και με την Ινδία να ακολουθεί από κοντά, με τις αμυντικές δαπάνες να αυξανονται σε Μέση Ανατολή αλλά και στην περιοχή της νοτιοανατολικής Ασίας, είναι αμφίβολο αν η κουρασμένη, γερασμένη και κατακερματισμένη Ευρώπη μπορεί να διαδραματίσει κάποιο ρόλο στα ευρασιατικά και, κατ’ επέκταση, παγκόσμια φαινόμενα. Το γεωπολιτικό και γεωστρατηγικό κέντρο μεταφέρεται σταδιακά προς τα ανατολικά, σε συμφωνία με τις απόψεις και των αμερικανών «εταίρων» οι οποίοι κάνουν λόγο για τον «Αιώνα του Ειρηνικού».

Έχουν αρχίσει οι Ευρωπαίοι να αντιλαμβάνονται τις σοβαρότατες ελλείψεις τους; Κατά κοινή ομολογία, η επέμβαση στη Λιβύη κατέδειξε ακριβώς τις αδυναμίες τους. Οι Ευρωπαϊκές στρατιωτικές δυνάμεις στάθηκαν ανίκανες να αντιμετωπίσουν τη Λιβυκή αεράμυνα και άφησαν αυτό το έργο στο αμερικανικό ναυτικό το οποίο έκανε εκταταμένη χρήση πυραύλων κρουζ αλλά και διαστημικών και αεροπορικών πηγών πληροφοριών. Αντίθετα, τα αποθέματα σε πυραύλους κρουζ του Βρετανικού ναυτικού εξαντλήθηκαν γρήγορα ενώ ακόμα και η, κατά κανόνα επιτυχημένη, εμπλοκή των ευρωπαϊκών δυνάμεων έγινε από μεγάλα ύψη (λόγω φόβου MANPADS) και ήταν περιορισμένη από το γεγονός ότι ο αριθμός αεροπλανοφόρων ήταν λιγότερο από… ανεπαρκέστατος. Ήταν αναμενόμενο ο Αμερικανός ΥΠΕΘΑ Ρόμπερτ Γκέιτς να αφήνει υποννοούμενα όταν υποστήριζε ότι οι Ευρωπαίοι δεν είναι ικανοί να αντιμετωπίσουν ούτε ένα φτωχό σε εξοπλισμούς και αραιοκατοικημένο κράτος όπως η Λιβύη. Η Ευρώπη σταδιακά γίνεται η σκιά του εαυτού της.

Την ίδια στιγμή, με το βλέμμα στα παγκόσμια τεκταινόμενα, οι συνθήκες φαίνεται να μεταβάλονται με εκρηκτικό ρυθμό καθώς γίνεται εμφανές πως ενώ στο παρελθόν αυτοκρατορικά σχήματα μπορούσαν να υποστηρίξουν επεμβάσεις σε εξαιρετικά απομακρυσμένες γεωγραφικές τοποθεσίες (και μιλάμε για τον Πορτογαλλικό, τον Ισπανικό, το Γαλλικό και τον Βρετανικό στόλο) και για μεγάλα χρονικά διαστήματα σήμερα είναι εξαιρετικά δύσκολη η υποστήριξη επιχειρήσεων λίγες χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από σύνοα και ακτές και απέναντι σε αντιπάλους με συστήματα… περασμένων γενεών! Εντυπωσιακός, δε, είναι και ο ρυθμός συρρίκνωσης στρατιωτικών δυνατοτήτων των Ευρωπαϊκών κρατών, γεγονός το οποίο δεν οφείλεται αποκλειστικά στην πολιτική επιλογή μείωσης των αμυντικών δαπανών αλλά και στα πραγματικά δεδομένα που προκύπτουν από τη μείωση της βιομηχανικής παραγωγής, του ενεργού πληθυσμού αλλά και των οικονομικών δυνατοτήτων.

Δεν είναι δύσκολο να αντιληφθεί κανείς ότι οι ωμοί αριθμοί θα υποσκελίσουν σταδιακά το τεχνολογικό πλεονέκτημα της Ευρώπης (ή και της Δύσης συνολικά) με την παραγωγή  μεγαλύτερων ενόπλων δυνάεμων αλλά και περισσότερων επιστημόνων που θα είναι έτοιμοι να αντιγράψουν και να εξελίξουν τα δυτικά συστήματα. Για παράδειγμα, κάθε χρόνο από τα Κινεζικά πανεπιστήμια αποφοιτούν παραπάνω από 500.000 μηχανικοί σε ποικιλία ειδικεύσεων , μερικοί από τους οποίους θα σπουδάσουν στο εξωτερικό και θα μεταλαμπαδεύσουν γνώση στην πατρίδα τους ενώ κάποιοι, ελάχιστο ποσοστό αλλά επαρκές, θα είναι χαρισματικοί και θα προσφέρουν καινοτόμες ιδέες. Ακόμα πιο ενδεικτικό είναι ότι η Κίνα παράγει κάθε χρόνο περίπου 10.000 διδακτορικά σε μηχανικούς διαφόρων ειδικοτήτων όταν ο αντίστοιχος αριθμός στις ΗΠΑ είναι 8.000! Το παγκόσμιο μωσαϊκό τεχνογνωσίας αλλάζει σταδιακά αλλά οι Ευρωπαίοι… δεν παίρνουν χαμπάρι!

Απέναντι σε αυτές τις προκλήσεις μια διαιρεμένη Ευρωπαϊκή Ένωση 27 κρατών είναι αδύνατο να ανταγωνιστεί τις ανερχόμενες τεχνολογικές και στρατιωτικές δυνάμεις.  Γι’ αυτό το λόγο και οι πιέσεις για το σχηματισμό μιας «δεξαμενής» συστημάτων τα οποία θα μπορεί να χρησιμοποιήσει κάθε ευρωπαϊκή δύναμη (pooling) αλλά και το «μοίρασμα» εξοπλισμών μεταξύ ευρωπαϊκών δυνάμεων (sharing) αυξάνονται ραγδαία. Ο Συρέν επιμένει, μάλιστα, ότι οι αποφάσεις πρέπει να παρθούν σύντομα και μέσα στο 2013 να έχουμε τα πρώτα δείγματα απτής συνεργασίας και ολοκλήρωσης εξοπλιστικών προγραμμάτων.

Μέχρι πριν από πέντε ή δέκα χρόνια η κριτική του Σουηδού Στρατηγού θα αντιμετωπίζονταν με ειρωνία όμως αυτή τη στιγμή οι μεγαλύτερες στρατιωτικές δυνάμεις της Ευρώπης (Βρετανία & Γαλλία) αναγκαστικά μοιράζονται συστήματα διότι διαφορετικά δεν θα  μπορούσαν να επιτελέσουν ούτε βασικές αποστολές. Είναι γεγονός ασύλληπτο και σοκ χωρίς προηγούμενο για τους Βρετανούς ότι ως πλέον παραδοσιακή ναυτική δύναμη δεν έχουν αεροπλανοφόρο στο στόλο τους και είναι υποχρεωμένοι να βασίζονται στους ανταγωνιστές από τα παλιά Γάλλους. Παρά τις διακυρρήξεις τους, οι Βρετανοί είναι αυτή τη στιγμή στη δεινή θέση να μην μπορούν με αξιώσεις να προστατεύσουν εθνικό έδαφος στα Φώκλαντς από λιγότερο ικανούς αντιπάλους. Δεν πρόκειται όμως απλώς για ζήτημα εθνικής περηφάνειας, είναι ένα σημάδι της παρακμής των ευρωπαϊκών δυνάμεων στο σύνολό τους.

Προς την ολοκλήρωση (integration) των Ευρωπαϊκών μηχανισμών απαιτούνται πολλά βήματα, οι σκέψεις δε αγγίζουν πολλές πλευρές της ευρωπαϊκής στρατιωτικής δομής και λειτουργίας: κοινές στρατιωτικές σχολές που θα υποκαταστήσουν εθνικές, κοινές ευρωπαϊκές ασκήσεις (ανεξάρτητες από τις ΝΑΤΟϊκές), περισσότερες και κοινές ευρωπαϊκές επιχειρήσεις (όπως στη Σομαλία και στην Ουγκάντα) και φυσικά κοινοί εξοπλισμοί. Υπάρχει βέβαια κι ένα μακροχρόνιο ζήτημα το οποίο οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι επεξεργάζονται αλλά κανένας δεν θέτει ανοικτά: τον εναρμονισμό των αμυντικών δαπανών μεταξύ των κρατών. Διότι ο ασφυκτικός κεντρικός έλεγχος της νομισματικής και (έμμεσα) της δημοσιονομικής πολιτικής από τους Ευρωπαϊκούς μηχανισμούς που δίνουν έμφαση στην πειθαρχία και λιγότερο στην ανάπτυξη, περισσότερο αποθαρρύνει παρά ενθαρρύνει τις αμυντικές επενδύσεις, και δεν αναφερόμαστε αποκλειστικά στις ελάχιστες εκείνες χώρες που δεν αποτελούν είτε παραδοσιακές στρατιωτικές δυνάμεις είτε παραγωγούς αμυντικών συστημάτων υψηλής αξίας.

Συνεχίζοντας τη σημερινή πορεία τους τα κράτη της Ευρώπης αναπόφευκτα θα παρακμάσουν στρατιωτικά και θα υπονομευτούν πολιτικά και οικονομικά από τους «εξω-ευρωπαϊκούς» ανταγωνιστές τους. Εν μέσω κρίσης μιλάμε για τη ανάγκη περισσότερης Ένωσης ώστε το αδιέξοδο να ξεπεραστεί και οι οικονομικές πολιτικές του Βορρά και του Νότου να εναρμονιστούν. Αν αυτό απαιτεί μια πολιτική υπέρβαση, τότε μια αντίστοιχα μακρόπνοη υπέρβαση θα απαιτηθεί και για τον τομέα της Ευρωπαϊκής Άμυνας διότι τα σημάδια της φθοράς είναι ήδη εδώ τη στιγμή που οι προϋπάρχουσες απειλές ενισχύονται ενώ νέες απειλές σταδιακά αναδύονται.

Ετικέτες: , , , , , , , , , , , , ,

Κατηγορίες: Ένοπλες Δυνάμεις, Διεθνη, Εξωτερική Πολιτική & Ασφάλεια

cube02

Subscribe to our RSS feed and social profiles to receive updates.

Αρέσει σε %d bloggers: